Uprawa maku syberyjskiego

Mak syberyjski, czyli mak islandzki (Papaver nudicaule)

Ten gatunek odkryto pod koniec lat 50. XVIII wieku, a opisał go sam Karol Linneusz. Mówi się, że ten odporny mak znosi temperatury do -29 °C. W naturze kwitnie na żółto lub biało i pochodzi z subarktycznych obszarów kuli ziemskiej. Nie należy go mylić z Papaver croceum. Jedwabiste, cienkie jak papier, pomarszczone płatki mają barwy od bieli, żółci, oranżu i czerwieni po modne dziś pastelowe, miękkie odcienie różu, koralu, moreli i kremu. Dzięki temu mak syberyjski świetnie sprawdza się na wczesnoletnich ślubach i przyjęciach. Istnieje wiele odmian, a ich owłosione łodygi mają zwykle około 30-75 cm długości. Ze wszystkich maków to właśnie mak syberyjski najlepiej nadaje się na świeży kwiat cięty, pod warunkiem że przy zbiorze działasz szybko. Wrócę do tego niżej. To krótkowieczna bylina, którą najczęściej traktuje się jak roślinę dwuletnią. Jeśli zależy ci na pewnym plonie w uprawie kwiatów ciętych, uprawiaj go jako roślinę jednoroczną, czyli wysiewaj nowe nasiona co roku. Jeśli chcesz rzucić sobie wyzwanie, a zwłaszcza wystawić na próbę swoją cierpliwość, mak syberyjski jest dla ciebie. To uparty roślinny twardziel, który nigdzie się nie spieszy. Licz się z tym, że na pierwsze liście właściwe poczekasz dobry miesiąc, a potem drugie tyle, zanim będzie można wysadzić rośliny na zewnątrz.

Czy uprawa jest trudna?

Mak syberyjski nie jest kwiatem dla początkujących, ale kiedy się uda, satysfakcja jest ogromna! Mam nadzieję, że ten tekst pomoże ci zacząć. Nasiona są drobne, a wysiew na początku wymaga sporo uwagi. Za to po wysadzeniu rośliny odwdzięczają się mnóstwem zachwycających kwiatów, których ja przynajmniej nigdy nie mam dość! Pamiętaj, że mak makowi nierówny. W przeciwieństwie do większości innych gatunków maku mak syberyjski wysiewa się na rozsadę, ale tak jak pozostałe gatunki ma bardzo wrażliwy system korzeniowy. Jeśli mieszkasz w łagodniejszym regionie, warto spróbować jesiennego wysadzania, tak aby rośliny przezimowały i zakwitły wiosną. Ten tekst powstał na podstawie doświadczeń z uprawy w chłodnym, północnym klimacie, co warto mieć na uwadze.

Wysiew:

Mak syberyjski rozwija się długo, około 16 tygodni, i przez długi czas potrzebuje chłodu. Dlatego bardzo ważne jest, aby wysiać go wcześnie, już w styczniu, najpóźniej w lutym. Szkoda włożyć tyle czasu i pracy w kwiat, który przy zbyt późnym wysiewie nie poradzi sobie z letnim upałem. Rośliny są dość delikatne, jak wiele maków, a zwłaszcza ich korzenie. Dlatego zdecydowanie polecam wysiew na rozsadę w kostkach glebowych (soil blockers) lub podobnym systemie. Alternatywą mogą być multiplaty, choć sama ich nie testowałam. Wysiewu rzutowego natomiast odradzam. Kolejną zaletą kostek glebowych jest to, że od początku dają odpowiednią ilość ziemi, jeśli zaczniesz od rozmiaru micro 20. Przy zbyt dużej objętości podłoża nasiona mogą zgnić. Drobne nasiona najłatwiej wysiewać wykałaczką (zwilż końcówkę, którą przenosisz nasiona). Nie przykrywaj ich, bo do dobrego kiełkowania potrzebują światła. Jeśli chcesz, żeby podłoże dłużej trzymało wilgoć, a nasiona się nie przesuwały, możesz posypać powierzchnię bardzo cienką warstwą drobnego piasku albo wermikulitu, ale nie ziemią. Po wysiewie przykryj pojemnik pokrywką, folią albo szybą i wietrz codziennie. Przy wysiewie zawsze warto zadbać o dobrą cyrkulację powietrza. Optymalna temperatura kiełkowania to 15-21 °C. Ponieważ nasiona są tak drobne, podlewaj wysiew od spodu, inaczej łatwo je przypadkiem wypłukać. Nasiona powinny wykiełkować w ciągu tygodnia. Wtedy zdejmij pokrywkę, folię lub szybę. Po około 3-4 tygodniach przychodzi czas na przesadzenie. Ja przenoszę siewki do większych kostek glebowych i stawiam w chłodniejszym miejscu, najlepiej w temperaturze 10-13 °C. Mak syberyjski nie lubi temperatur powyżej 21 °C i w cieple wytwarza słabsze kwiaty. Warto o tym pamiętać przy wyborze miejsca stałego. Przy przesadzaniu obchodź się z roślinami delikatnie. Jak zawsze trzymaj je za liście właściwe, a nie za łodyżkę czy korzenie (chyba że masz kostkę glebową, za którą możesz chwycić). Jeśli nie możesz albo nie chcesz przesadzać ich do większych kostek, pamiętaj, żeby w tym momencie zacząć je nawozić. Mak syberyjski źle znosi zbyt długie czekanie na wysadzenie, dlatego od wysiewu do wysadzenia nie powinno minąć więcej niż 10 tygodni. Wysiew letni: Zauważyłam, że Rosa Chiaro Pastello kwitnie najpiękniej, z dużymi i okazałymi kwiatami, kiedy wysiewam nasiona latem zamiast wiosną. Ta odmiana najlepiej czuje się w nieco chłodniejszych temperaturach, najlepiej poniżej 20 stopni. W chłodniejszym klimacie zwykle nie stanowi to problemu, ale jeśli maj okaże się wyjątkowo ciepły, rośliny z wiosennego wysiewu mogą mieć trudności. Wtedy łatwo przegapić to naprawdę piękne kwitnienie. Wysiew letni jest więc pewniejszym sposobem, jeśli chcesz w pełni wykorzystać możliwości tej odmiany. Dzięki letniemu wysiewowi rośliny zakwitną w kolejnym roku wcześniej, zanim na zewnątrz zrobi się zbyt ciepło. Letni wysiew w cieplejsze dni nie sprawia nam kłopotu, bo mak źle znosi upał dopiero w czasie kwitnienia. Mak syberyjski najchętniej wysiewam do multiplatów, gdzie każde nasiono może rozwinąć się jak najlepiej. Latem mam dużo miejsca i nie przeszkadza mi, jeśli kilka komórek pozostanie pustych. Próbowałam też latem wysiewu rzutowego do plastikowego pudełka po słodyczach lub innej plastikowej doniczki i to również się sprawdza. Trzeba tylko uważniej pilnować, żeby siewki nie stały za długo w zbyt dużym ścisku. Na dno multiplatu lub doniczki wsyp ziemię do sadzenia najlepszej jakości i dokładnie ją podlej. Następnie rozsyp na wierzchu mniej więcej centymetrową warstwę ziemi do wysiewu. Potem wysiej drobne nasiona. W multiplacie umieszczam je po jednym w każdej komórce i pomagam sobie wykałaczką albo patyczkiem do szaszłyków, co ułatwia pracę z tak malutkimi nasionami. Na koniec posypuję wszystko warstwą wermikulitu, który pomaga utrzymać wilgoć na powierzchni i ogranicza rozwój glonów. Wysiew stoi potem na zewnątrz, najlepiej w osłoniętym miejscu, żeby deszcz nie padał bezpośrednio na doniczkę czy multiplat. Unikaj też pełnego słońca, które bardzo szybko wysusza podłoże, a wtedy nasiona nie chcą kiełkować. Nasiona najlepiej kiełkują w temperaturze 17-20 stopni i potrafią długo wystawiać cierpliwość na próbę. Przez cały czas kiełkowania utrzymuj powierzchnię wilgotną, ale pilnuj, by ziemia nie była zbyt mokra. Gdy rośliny są na tyle duże, że da się je przesadzić, wysadzam je na miejsce stałe w gruncie. Zrób to sześć tygodni przed ostatnimi przymrozkami, aby roślina zdążyła wytworzyć dobry system korzeniowy, zanim nadejdzie chłód. Zazwyczaj to nie mróz zagraża makowi syberyjskiemu, lecz wilgoć i mokra ziemia, które w moim ogrodzie zwykle dominują w okresie, który można nazwać zimą. Do tego często zmagam się z bezśnieżnymi mrozami i wtedy dobrze jest okryć rośliny liśćmi lub innym materiałem. Śliniki uwielbiają odmianę Rosa Chiaro Pastello tak samo jak ja, dlatego rozsypuję wokół posadzonych roślin Ferramol i trzymam nożyczki w pogotowiu na widok tych oślizgłych stworzeń. Jeśli chcesz mieć najpiękniejsze kwiaty, polecam letni wysiew maku syberyjskiego. Wtedy zachwyci cię kwitnieniem dokładnie w momencie, gdy tulipany już przekwitną, a piwonie jeszcze nie rozwiną pąków. Wyobraź sobie, że tą pięknością wypełniasz tę lukę! Pokochasz to!

Wysadzanie:

Rady dotyczące wysadzania są różne. Niektórzy ogrodnicy, zwłaszcza w łagodniejszym klimacie, wysadzają rośliny już po miesiącu, inni po dwóch. Ja trzymam się tego dłuższego terminu, około 1,5-2 miesięcy, w zależności od tego, jak dobrze rozwinięte są rośliny i jaka jest wiosna. Warto wiedzieć, że na tym etapie rośliny nie są jeszcze duże. Właściwy wzrost następuje po wysadzeniu. Wcześniej zależy mi przede wszystkim na rozwoju korzeni i stabilnych par liści. Przed wysadzeniem zahartuj rośliny. Znoszą lekkie przymrozki, ale na początku okryj je agrowłókniną. Rozstaw 20-30 cm. Gdy mają około 2 miesięcy, wysadzam je przede wszystkim do nieogrzewanej szklarni. Część sadzę później w gruncie pod prowizorycznymi tunelami, które łatwo zdjąć, gdy nadejdzie wczesnoletnie ciepło. Stanowisko powinno być dobrze zdrenowane, a osłonięte miejsce to duży plus. Zaletą tunelu foliowego jest to, że chroni kwiaty przed deszczem z góry. Polecam nawadnianie wężem kroplującym, a w mniejszej uprawie alternatywą mogą być nawadniacze doglebowe. Wadą nieogrzewanej szklarni jest ryzyko zbyt wysokiej temperatury, bo mak najlepiej czuje się poniżej 15 °C. Jeśli możesz, chroń rośliny przed ślimakami. To największe zagrożenie, choć ślimaki zdają się wybierać raczej delikatne liście sałaty czy młode słoneczniki.

Zbiór:

Mak syberyjski kwitnie i daje plon, dopóki temperatura w nocy nie przekroczy 15 °C. Możesz liczyć na około 10-15 łodyg z jednej rośliny. Przy zbiorze trzeba być szybkim, bo kwiat potrafi przejść od zamkniętego pąka do pełnego rozkwitu w niecałe 50 minut (sprawdziłam z zegarkiem). Gdy owłosiony pąk zaczyna się otwierać i widać już kolor płatków, to znak, że czas ścinać! Zwykle dzieje się to rano, ale przyzwyczaj się do przeglądania maków co najmniej 2-3 razy dziennie (jeśli kwiaty są na sprzedaż, a jeśli nie, po prostu się nimi ciesz). Okrywa pąka chroni też delikatne płatki przed wiatrem i deszczem. Czasem trzeba pomóc kwiatowi zrzucić całą okrywę. Płatki same się rozwiną, więc zostaw je w spokoju. Jeśli zetniesz kwiaty za wcześnie, część z nich nie otworzy się sama. Po ścięciu opal koniec łodygi przez około 10 sekund, a potem wstaw kwiaty do zimnej wody. Możesz też zanurzyć koniec łodygi na 10 sekund we wrzącej wodzie, ale moim zdaniem łatwiej jest zabrać ze sobą zapalniczkę. Powtarzaj to za każdym razem, gdy przycinasz łodygi na nowo. Jeśli kwiaty mają być transportowane, najlepiej pakować je z częścią okrywy pąka (nawet jeśli jest już trochę otwarta). Można ją potem ostrożnie usunąć samodzielnie. W pełni otwarte kwiaty z delikatnymi płatkami gorzej znoszą transport.

Jak długo utrzymuje się w wazonie?

5-7 dni, krócej, jeśli kwiat został ścięty już po rozwinięciu. Najdłużej zachowuje świeżość w lodówce o temperaturze około 4 °C.

Jak najlepiej przechowywać nasiona?

Nasiona maku syberyjskiego najlepiej przechowywać w lodówce, wtedy zachowują żywotność do 4 lat.   Autorka: Natalia z dengodafloran https://dengodafloran.se/ Współautorka: Hanna Wendelbo Sprawdzone merytorycznie przez Erika Hoekstrę Ostatnia aktualizacja 2025-07-01 Natalia, która prowadzi „den goda floran”, jest dyplomowaną ogrodniczką, zawodowo uprawia kwiaty cięte, a ponadto ma uprawnienia technika weterynarii. Na jej stronie znajdziesz wiele ciekawych artykułów, a także kursy online z uprawy kwiatów ciętych.