Piękny, odporny na sól i wiatr, bardzo zdrowy i łatwy w pielęgnacji: nic dziwnego, że rokitnik zyskał w ostatnich latach taką popularność. Nie wszędzie da się go uprawiać, ale nawet w chłodniejszym klimacie te witaminowe bomby z nadmorskich łąk powinny sobie dobrze radzić.
Dziko rosnący rokitnik: wytrwały mieszkaniec Północy
Dziko rosnący rokitnik to jedna z najstarszych roślin w przyrodzie północnej Europy. Pojawił się po ostatnim zlodowaceniu, w miarę jak cofał się lądolód. Przez pewien czas był szeroko rozpowszechniony na całej Północy, ale ponieważ nie znosi silnej konkurencji innych roślin, wycofał się i dziś rośnie głównie na samym skraju jałowych wybrzeży Bałtyku i brzegów dużych jezior.
W ogrodzie rokitnik zyskuje natomiast coraz większą popularność dzięki niewielkim wymaganiom, ładnemu wyglądowi i bogatym w składniki odżywcze pomarańczowym owocom.
Odporny na sól i bardzo zdrowy!
Szarawe liście są typowe dla roślin nadmorskich łąk, także dla rokitnika. Przy bliższym spojrzeniu widać, że ten kolor zawdzięczają drobnym ochronnym włoskom na powierzchni, a nie barwie samej blaszki. Włoski odbijają światło i nadają liściom srebrzystoszary połysk, a jednocześnie chronią przed wysychaniem i pomagają wychwytywać cząsteczki soli niesione przez morski wiatr. To skuteczne przystosowanie do życia na wybrzeżu.
Owoce rokitnika słyną z niezwykle wysokiej zawartości witamin. Oprócz dużej ilości witaminy C (często znacznie więcej niż w pomarańczy) zawierają też witaminy A, B, E, F, K i P, a także kwas foliowy i wiele ważnych składników mineralnych. Wiele osób ceni rokitnik za jego wyjątkowy skład, a dziś można kupić cały szereg produktów, takich jak soki, dżemy, suszone owoce i olej. Owoce są też bogate w przeciwutleniacze i zawierają wszystkie ważne kwasy tłuszczowe omega, z których szczególnie interesujący jest omega-7, korzystny dla skóry, błon śluzowych i układu odpornościowego.
Dziko rosnące owoce są jednak drobne i mocno trzymają się bardzo kolczastych gałęzi, przez co trudno je zbierać. Dlatego trwają intensywne prace hodowlane, których celem są bezkolcowe, zdrowsze krzewy o większych i łatwiejszych do zbioru owocach, przystosowane do uprawy w chłodnym klimacie.
Roślina żeńska i męska: zapylenie jest kluczowe
Aby zebrać owoce rokitnika, potrzebujesz krzewów żeńskich i męskich, ponieważ jest to roślina dwupienna (rozdzielnopłciowa). W zwykłym ogrodzie jedna roślina męska w zupełności wystarczy do zapylenia kilku żeńskich, bo pyłek przenosi wiatr. Warto posadzić krzew męski na początku rzędu, od strony, z której najczęściej wieje wiatr, aby pyłek skutecznie docierał do roślin żeńskich i zapewnił jak najlepszy plon.
Sadź krzewy w odstępach co najmniej 2-3 metrów, aby łatwo było zbierać owoce między nimi i aby rośliny miały miejsce na rozwój. Rokitnik można sadzić wiosną i jesienią, ale pamiętaj o obfitym podlewaniu w trakcie sadzenia i tuż po nim, ponieważ młode krzewy są szczególnie wrażliwe na przesuszenie. Dobrze ukorzenione krzewy są natomiast bardzo odporne zarówno na suszę, jak i na słone wiatry od morza.
Bardzo łatwy w pielęgnacji i dobrze się przystosowuje
Rokitnik najlepiej rośnie w glebie obojętnej do lekko zasadowej (pH 6-7), najlepiej nieco piaszczystej, przepuszczalnej i zasobnej w wapń. Potrzebuje pełnego słońca i bez problemu radzi sobie na otwartych, wystawionych na wiatr stanowiskach. Dzięki głębokiemu systemowi korzeniowemu i dobrej zdolności wiązania azotu (podobnie jak rośliny bobowate) często wystarcza mu niewielkie lub umiarkowane nawożenie. Może nawet poprawiać żyzność gleby. Unikaj jednak nawozów bogatych w azot; zamiast nich stosuj nawóz fosforowo-potasowy (nawóz jesienny) i w razie potrzeby wapnuj, co sprzyja pobieraniu azotu przez roślinę i daje zdrowsze krzewy.
Cięcie jest potrzebne tylko w niewielkim zakresie: w razie potrzeby usuń uszkodzone lub suche gałęzie i ogranicz wysokość oraz szerokość krzewu, jeśli zbytnio się rozrośnie. Gdy krzew się zestarzeje i zagęści suchymi gałązkami, możesz przeprowadzić ostrożne cięcie odmładzające, skracając kilka najstarszych gałęzi.
Polecane odmiany hodowlane do ogrodu
Zainteresowanie uprawą rokitnika zaowocowało kilkoma nowymi odmianami, które dobrze sprawdzają się w ogrodzie. Przykładem wartej uwagi odmiany jest żeńska Hippophae rhamnoides 'Julia' E, wyhodowana w stacji hodowlanej Balsgård. 'Julia' ma długie, wąskie liście, ładny krzaczasty pokrój i obficie owocuje: aromatyczne, pomarańczowe owoce dojrzewają we wrześniu. Krzew rośnie umiarkowanie silnie i ma przy tym mniej kolców niż dzikie formy rokitnika. Jako zapylacz dla 'Julii' polecany jest krzew męski 'Romeo' E. Obie odmiany są wytrzymałe i dobrze znoszą chłodny klimat.
Zastosowanie i korzyści dla zdrowia
Z owoców rokitnika wytwarza się wiele produktów, między innymi soki, dżemy, suszone owoce i różne wysokiej jakości oleje. Olej z rokitnika jest szczególnie popularny w pielęgnacji skóry dzięki niezwykle wysokiej zawartości omega-7 i właściwościom przeciwutleniającym. Ze względu na bogaty skład i ponad 190 substancji bioaktywnych rokitnik uznaje się dziś za jeden z najbardziej wszechstronnych „superowoców”. Zarówno badania, jak i wieloletnie stosowanie wskazują na kilka korzyści zdrowotnych, takich jak wsparcie odporności, lepsza kondycja skóry i błon śluzowych oraz pewna ochrona przed stresem oksydacyjnym i chorobami układu krążenia.
Pielęgnacja w skrócie
-
Sadź krzewy w odstępach 2-3 metrów
-
Wybierz piaszczystą, zasobną w wapń, przepuszczalną glebę
-
Unikaj nawozów bogatych w azot; zamiast nich stosuj w razie potrzeby nawóz fosforowo-potasowy i wapno
-
Zawsze sadź zarówno krzewy żeńskie, jak i męskie
-
Zbieraj owoce, gdy są dojrzałe, zwykle we wrześniu
Autorka: Emma Vogiatzi
Sprawdzone merytorycznie przez Erika Hoekstrę
Ostatnia aktualizacja 2025-11-13