Pod nazwą „seler” kryją się trzy różne warzywa i każde uprawia się inaczej. Seler korzeniowy daje bulwę, seler naciowy grube, soczyste ogonki liściowe, a seler liściowy liście do ścinania jako przyprawę. Wszystkie trzy należą do jednego gatunku, Apium graveolens, i wszystkie zaczynają się od nasiona, które kiełkuje na świetle i potrzebuje na to dwóch, trzech tygodni. Jeśli wysiejesz je w lutym lub marcu, nawet seler korzeniowy zdąży dojrzeć do jesieni.
Trzy warzywa, które nazywamy selerem
Zanim kupisz nasiona, ustal, o który seler ci chodzi. W sklepach nazwy często się mieszają, a różnica w długości uprawy między najszybszym a najwolniejszym wynosi trzy miesiące.
| Rodzaj | Co zbierasz | Wysiew w domu | Zbiór | Trudność |
|---|---|---|---|---|
| Seler korzeniowy (Apium graveolens var. rapaceum) | Okrągłą bulwę o średnicy 10-14 cm | Od lutego do marca | Od września do listopada | Trudny |
| Seler naciowy, nazywany też selerem łodygowym (var. dulce) | Grube, soczyste ogonki liściowe | Od lutego do kwietnia | Od lipca do października | Średni |
| Seler liściowy, uprawiany do ścinania liści (var. secalinum) | Liście i cienkie ogonki do przyprawiania | Od lutego do kwietnia | Od czerwca do listopada | Łatwy |
Jeśli zależy ci na białej bulwie do puree i zup, wybierz seler korzeniowy i zacznij od niego najwcześniej ze wszystkich. Jeśli chcesz mieć soczyste ogonki, postaw na seler naciowy, na przykład 'Tall Utah 52/70' albo 'Golden Self Blanching 2'. Jeżeli seler ma tylko doprawiać potrawy, wystarczy seler liściowy, taki jak 'Gewone Snij'.
Jak wysiewać seler
Nasiona selera kiełkują na świetle. Oznacza to, że potrzebują światła, aby rozpocząć kiełkowanie, a przykrycie ich ziemią hamuje ten proces. To najczęstszy powód nieudanego wysiewu, bo większość z nas z przyzwyczajenia przysypuje nasiona półcentymetrową warstwą ziemi.
Napełnij i zwilż: Napełnij skrzynkę wysiewną drobną ziemią do wysiewu, wyrównaj powierzchnię i dokładnie ją podlej przed siewem. Jeśli podlejesz dopiero po wysiewie, woda rozniesie nasiona.
Wysiewaj na powierzchnię: Rozsyp nasiona rzadko na ziemi i lekko dociśnij je opuszkiem palca, żeby dobrze przylegały do podłoża. Nie przykrywaj ich. Jeśli chcesz zatrzymać wilgoć, możesz przesiać na wierzch cienką warstwę wermikulitu, najwyżej 0,2 cm, która przepuszcza światło.
Zadbaj o ciepło i wilgoć: 15-20 °C i przez cały czas równomiernie wilgotna powierzchnia. Wystarczy przezroczysta pokrywa albo torebka foliowa nałożona na skrzynkę, ale codziennie zdejmij ją na chwilę, żeby nie pojawiła się pleśń.
Cierpliwie czekaj na kiełkowanie: Licz się z 2-3 tygodniami, czasem nawet z 4. Nasiona kiełkują nierównomiernie, więc nie wyrzucaj skrzynki, gdy pojawią się pierwsze siewki.
Seler korzeniowy potrzebuje całego tego długiego startu. Jeśli wysiejesz go dopiero w kwietniu, bulwa rzadko zdąży przed przymrozkami przerosnąć piłeczkę golfową. Więcej o wczesnych wysiewach przeczytasz w naszym artykule o uprawie rozsady, a nasiona znajdziesz wśród naszych nasion warzyw.
Pikowanie i wysadzanie
Gdy siewka ma 2-3 liście właściwe, przepikuj ją do osobnej doniczki o średnicy 6-8 cm z żyzną ziemią. Ustaw doniczki w jasnym i nieco chłodniejszym miejscu, w temperaturze około 16 °C, a rośliny będą zwarte, a nie wyciągnięte i wiotkie. Jeśli doświetlasz je lampą, wystarczy 12 godzin na dobę.
Hartuj rozsadę na zewnątrz przez 7-10 dni. Z wysadzaniem poczekaj, aż temperatura w nocy będzie stale wynosić około 12 °C, co zwykle następuje pod koniec maja lub na początku czerwca. Seler jest rośliną dwuletnią, a młoda roślina, która długo stoi w temperaturze poniżej 10 °C, odbiera to tak, jakby minęła zima. Wtedy zakwita jeszcze w tym samym roku, zamiast wytworzyć bulwę lub ogonki.
Seler korzeniowy: 30 cm między roślinami, 50 cm między rzędami.
Seler naciowy i liściowy: 25 cm między roślinami, 40 cm między rzędami.
Głębokość sadzenia: Posadź roślinę tak, aby nasada ogonków znalazła się na poziomie gruntu. Nigdy nie zakopuj serca rośliny, bo zgnije.
Gleba, woda i nawożenie
Seler należy do nielicznych warzyw, które nie zniosą ani jednego porządnego okresu suszy. Stanowisko powinno mieć głęboką, próchniczną glebę, która dobrze trzyma wilgoć. Najlepiej sprawdzi się grządka, w którą wiosną wkopiesz 5-10 litrów kompostu na metr kwadratowy.
Stres wywołany suszą widać w plonie. Seler naciowy, który cierpiał z braku wody, ma łykowate i gorzkie ogonki zamiast soczystych. Seler korzeniowy, który przeschnął, zatrzymuje wzrost, a kiedy rusza ponownie, w środku bulwy tworzy się zdrewniała warstwa, która nie mięknie nawet po ugotowaniu. Lepiej podlewać obficie dwa razy w tygodniu, 15-20 litrów na metr kwadratowy, niż po trochu codziennie. Ściółka ze skoszonej trawy o grubości 3-5 cm utrzyma wilgoć w glebie między podlewaniami.
Roślina potrzebuje składników odżywczych przez cały sezon. Od połowy czerwca do końca sierpnia co trzy tygodnie podawaj ekstrakt z alg morskich albo nawóz z kurzeńca.
Brązowe i puste miejsca w bulwie
Jeśli w październiku przekroisz seler korzeniowy i znajdziesz w środku bulwy brązowe, puste miejsca, najczęściej przyczyną jest niedobór boru. Bor to mikroelement, którego roślina potrzebuje do budowy ścian komórkowych. Bez niego tkanka wewnątrz bulwy się rozpada, choć z zewnątrz bulwa wygląda bez zarzutu. Ten sam niedobór powoduje podłużne pęknięcia na ogonkach selera naciowego.
Niedobór pogłębiają dwie rzeczy. Na lekkich, piaszczystych glebach deszcz wypłukuje bor, a na glebie mocno wapnowanej roślina gorzej go pobiera, gdy pH przekracza 7. Dlatego nie wapnuj grządki, na której będzie rósł seler, a zamiast tego kilka razy w ciągu lata podaj ekstrakt z alg morskich albo nawóz zawierający mikroelementy.
Mała, gładka pustka w środku dużej bulwy wygląda inaczej i nie musi oznaczać niedoboru boru. Pewnym znakiem niedoboru są brązowe, rozpadające się fragmenty.
Odsłaniaj bulwę zamiast ją obsypywać
Bulwa selera korzeniowego to nie korzeń palowy rosnący w głąb. Inaczej niż w przypadku pasternaku bulwa jest zgrubiałą nasadą łodygi, która w dużej części wystaje ponad ziemię, i tak ma zostać. Jeśli obsypiesz ją ziemią, cała jej powierzchnia obrośnie korzonkami, a ty będziesz mieć więcej do obierania.
Od połowy sierpnia rób odwrotnie i powtarzaj to co dwa tygodnie aż do zbioru. Ostrożnie odgarnij ręką ziemię, tak aby górne 3-4 cm bulwy były odsłonięte, na bieżąco usuwaj zewnętrzne liście, które kładą się poziomo, i odcinaj wystające korzenie boczne. W efekcie zostaje gładka bulwa z korzeniami zebranymi u spodu.
Zbiór i przechowywanie
Seler korzeniowy zbiera się od września do listopada, gdy bulwa ma 10-14 cm średnicy. Znosi kilka stopni mrozu w gruncie i może zostać w ziemi jeszcze po pierwszym nocnym przymrozku. Od razu przy zbiorze wykręć liście i odetnij korzonki u spodu bulwy. Jeśli drobne korzenie zostaną, zimą przeniosą gnicie do wnętrza bulwy.
Przechowywana w ciemności w temperaturze 0-5 °C i przy wysokiej wilgotności powietrza bulwa wytrzyma 6-8 miesięcy, o ile nie przeschnie. Możesz zakopać ją w wilgotnym piasku albo włożyć do perforowanej torebki foliowej w lodówce. Seler naciowy zbiera się w całości z korzeniem i w temperaturze 0-2 °C wytrzymuje do siedmiu tygodni. Seler liściowy ścinasz na bieżąco od czerwca, a nadmiar suszysz albo mrozisz.
Seler liściowy, gdy z korzeniowego nic nie wyszło
Jeśli bulwy wyszły małe albo rośliny zakwitły, seler liściowy pozwoli ci nadrobić stratę. Nie ma bulwy, która musi zdążyć dojrzeć, więc wystarczy wysiew w kwietniu, a zewnętrzne liście ścinasz w miarę potrzeby, zamiast czekać na jeden zbiór w październiku. Ma mocniejszy smak niż seler naciowy, więc kilka liści w zupełności wystarczy do bulionu.
Jeśli szukasz właśnie smaku selera, warto przy okazji spróbować nasion lubczyku. Lubczyk należy do tej samej rodziny roślin, smakuje jak skoncentrowany seler i jako bylina wraca rok po roku, dzięki czemu w ogóle nie musisz przygotowywać rozsady. Znajdziesz go wśród naszych nasion ziół, a w artykule Uprawa lubczyku omawiamy jego pielęgnację.
Autorka: Emma Vogiatzi
Sprawdzone merytorycznie przez Erika Hoekstrę
Ostatnia aktualizacja 2026-09-15