Uprawa tunbergii oskrzydlonej

Uprawa tunbergii oskrzydlonej: rozświetlające pnącze do donicy i na rabatę

Tunbergia oskrzydlona (Thunbergia alata) to tropikalne pnącze, które potrafi zamienić ogród lub balkon w prawdziwy raj pełen kolorów. Jej jaskrawe kwiaty, najczęściej pomarańczowożółte z wyraźnym ciemnym „oczkiem” pośrodku, przyciągają wzrok przez całe lato. Roślina pochodzi z Afryki Wschodniej i od bardzo dawna uprawiana jest jako roślina ozdobna. Polska nazwa zwyczajowa „czarnooka Zuzanna” nawiązuje oczywiście do ciemnego środka kwiatu, podobnie jak angielska nazwa „Black-eyed Susan vine”. Dzięki bujnej zieleni i obfitemu kwitnieniu tunbergia stała się ulubionym kwiatem letnim, a jej popularność i wszechstronność potwierdzają także wyróżnienia przyznawane jej w branży ogrodniczej.

Z botanicznego punktu widzenia tunbergia jest właściwie byliną, ale w polskim klimacie uprawia się ją najczęściej jako roślinę jednoroczną. Jej wijące się pędy mogą w ciągu jednego sezonu osiągnąć ponad dwa metry długości, dzięki czemu szybko i gęsto pokrywają podporę, po której się wspinają. Kwiaty mają przyjemny, lejkowaty kształt i dziś występują w wielu kolorach poza klasycznym pomarańczowym z czarnym oczkiem: od słonecznożółtego i kremowobiałego po odcienie moreli i łososiowego różu. Niezależnie od barwy rozświetlają otoczenie i tworzą wspaniały, niemal egzotyczny nastrój. Z tego artykułu dowiesz się więcej o pochodzeniu i zastosowaniu tunbergii, o tym, jak z powodzeniem uprawiać ją w różnych miejscach, jak ją pielęgnować, aby dobrze rosła, oraz jakie odmiany warto wybrać.

Znaczenie tunbergii i jej walory w ogrodzie

Tunbergia to roślina, która naprawdę wzbogaca ogród. Jej żywe kolory i gęsty pokrój nadają ogrodowi czy balkonowi radosny i zachęcający charakter. Ponieważ się wspina i rozrasta, może pomóc w tworzeniu zielonych „pokoi” w ogrodzie, na przykład gdy obrośnie bujną zielenią kratkę, pergolę lub płot. Możesz ją więc wykorzystać zarówno do stworzenia bujnego, zielonego tła, jak i do naturalnego oddzielenia poszczególnych części tarasu. Gdy pędy tunbergii szybko pokryją daną powierzchnię, powstaje niemal mała, ukryta altanka lub osłonięty od spojrzeń zakątek, co dodaje ogrodowi przytulności.

Tunbergia nie musi się tylko wspinać. Można ją też kreatywnie wykorzystać w koszu wiszącym lub skrzynce balkonowej, gdzie pędy zwisają w dół niczym kwitnący wodospad. Wyobraź sobie duży letni kosz zawieszony wysoko, z którego spływają długie pędy obsypane kwiatami: prawdziwa ozdoba, która przyciąga wzrok i przywodzi na myśl wiszące ogrody Babilonu! Także w dużej donicy tunbergia może stać się małym dziełem sztuki: pozwól jej wspiąć się po ozdobnej kratce lub obelisku w donicy, a kwiaty utworzą zwieńczenie całej kompozycji. Dzięki tej wszechstronności tunbergia ozdobi wszystko, od małego balkonu po duży przydomowy ogród. Jej intensywne kwitnienie przez całe lato cieszy zarówno ogrodnika, jak i każdego, kto na nią patrzy. Trudno się nie uśmiechnąć, widząc, jak radosne „buzie” kwiatów tunbergii kiwają się na wietrze.

Nie należy też lekceważyć kulturowej wartości tunbergii. Od lat regularnie powraca jako ulubieniec letnich nasadzeń, głównie dlatego, że mimo egzotycznego pochodzenia jest tak niezawodna i łatwa w uprawie. Wiele osób pamięta tunbergię z werandy babci albo z ogrodu z dzieciństwa, gdzie wiła się między innymi kwiatami letnimi. Dziś nadal jest cenioną rośliną dla każdego, kto chce wnieść do nasadzeń kolor i wysokość. To, że branża ogrodnicza docenia ją jako szczególnie wartościowy kwiat letni, potwierdza tylko to, co ogrodnicy wiedzą od dawna: tunbergia upiększa ogród zarówno urodą, jak i urokiem.

Warunki uprawy

Mimo tropikalnego pochodzenia tunbergia jest wyjątkowo łatwa w uprawie latem w polskim klimacie, o ile zna się jej podstawowe potrzeby. Poniżej omawiamy, czego tunbergia potrzebuje, jeśli chodzi o glebę, światło, wodę i klimat:

  • Gleba: Tunbergia najlepiej rośnie w żyznej, przepuszczalnej glebie. Użyj dobrej jakości, próchnicznej ziemi do sadzenia, najlepiej wymieszanej z odrobiną kompostu, który wzbogaci ją w składniki odżywcze. Ziemia powinna utrzymywać wilgoć, ale nie być stale mokra. Dobry drenaż jest ważny, aby korzenie nie były zbyt wilgotne. Na rabacie możesz przygotować miejsce, mieszając istniejącą glebę ze świeżą ziemią do sadzenia. Jeśli uprawiasz tunbergię w donicy, wypełnij ją żyznym podłożem do kwiatów. Dobrym sposobem jest wsypanie na dno warstwy zwykłej ziemi do kwiatów, a na wierzch ziemi do wysiewu, gdy siejesz nasiona. Roślina ma wtedy dobry start, a później może zapuścić korzenie w żyzną ziemię poniżej. Tunbergia nie jest wybredna co do pH gleby. Zwykła, obojętna ziemia ogrodowa sprawdzi się doskonale, o ile jest bogata w próchnicę i nie jest to zbyt ciężka gleba gliniasta.

  • Światło: Zapewnij tunbergii jasne, słoneczne stanowisko, aby kwitła jak najpiękniej. Najlepiej, gdy przez większą część dnia ma słońce. Wystawa południowa lub zachodnia jest doskonała, ale sprawdzi się też wschodnia z porannym słońcem. W półcieniu tunbergia przeżyje i będzie rosła, ale kwitnienie może być wtedy nieco słabsze. Unikaj jednak skrajnie nagrzanych miejsc bez odrobiny cienia. W przeszklonym ogrodzie zimowym lub szklarni największe letnie upały mogą stresować roślinę, dlatego przyda się tam lekkie cieniowanie lub wietrzenie. Ogólna zasada jest taka, że im więcej słońca i ciepła dostaje tunbergia, tym obficiej i wcześniej zaczyna kwitnąć.

  • Woda: Równomierne podlewanie to klucz do dobrej kondycji tunbergii. Utrzymuj ziemię stale lekko wilgotną, zwłaszcza w upalne letnie dni, kiedy roślina pije dużo wody. Tunbergia nie lubi ani całkowitego przesuszenia, ani stania w wodzie, więc sprawdzaj ziemię palcem i podlewaj, gdy kilka górnych centymetrów ziemi zaczyna przesychać. W donicach i koszach wiszących ziemia wysycha szybciej niż na rabacie, co oznacza, że w upalne dni może być konieczne codzienne podlewanie. Sadzenie w większej donicy lub w pojemnikach zatrzymujących wodę zmniejsza ryzyko przesuszenia. Zwracaj szczególną uwagę na podlewanie, jeśli tunbergia stoi w pełnym słońcu, bo jej duże liście odparowują dużo wody. Oznaką pragnienia są zwiotczałe, zwisające liście. Gdy ją wtedy podlejesz, zwykle szybko odzyskuje wigor. Jednocześnie unikaj przelania, szczególnie w donicy, aby korzenie miały dostęp do powietrza. Dlatego ważne są otwory odpływowe i ewentualnie warstwa keramzytu na dnie donicy.

  • Klimat: Tunbergia uwielbia ciepło, ale absolutnie nie znosi mrozu. Gdy tylko temperatura spada w okolice zera, roślina ulega uszkodzeniu lub zamiera, dlatego z wysadzaniem do gruntu poczekaj, aż całkowicie minie ryzyko przymrozków (w większości regionów Polski zwykle po połowie maja). Aby wcześniej cieszyć się kwiatami, warto wysiać tunbergię na rozsadę w domu wiosną, około 6-8 tygodni przed wysadzeniem. Wysiewaj nasiona w domu w marcu lub kwietniu do małych doniczek. Nasiona kiełkują najlepiej, jeśli przed siewem namoczysz je przez pół doby i do czasu wykiełkowania postawisz w ciepłym miejscu (około 20-22°C). Gdy siewki wzejdą, a na zewnątrz nie ma już przymrozków, stopniowo je hartuj, przyzwyczajając do warunków na zewnątrz, zanim posadzisz je na miejsce docelowe. Tunbergia dobrze czuje się latem, gdy jest ciepło i słonecznie, ale poradzi sobie też z chłodniejszymi okresami, choć przy wyższych temperaturach rośnie szybciej. Najlepiej rozwija się w osłoniętych, bardzo słonecznych miejscach, na przykład przy południowej ścianie domu. Pamiętaj też, że silny wiatr może szarpać i wysuszać pędy, dlatego lepiej wybrać miejsce w miarę osłonięte albo dobrze przywiązać roślinę, aby wiatr jej nie uszkodził. Jak już wspomnieliśmy, tunbergię uprawia się zwykle jako roślinę jednoroczną, ale jeśli masz zapał, możesz spróbować ją przezimować: przenieś roślinę do domu przed przymrozkami, lekko ją przytnij i postaw w jasnym, chłodnym miejscu (najlepiej 10-15°C). Zimą podlewaj bardzo oszczędnie. Nie każdemu udaje się przezimowanie, ale jeśli masz doświadczenie, warto spróbować. W przeciwnym razie łatwo jest co wiosnę wyhodować z nasion nowe, zdrowe rośliny.

Uprawa w ogrodzie, w donicy, w szklarni i w koszu wiszącym

Tunbergia to wszechstronna roślina, którą można uprawiać w różnych miejscach: na rabatach, w dużych donicach na tarasie lub balkonie, a także w koszach wiszących lub w szklarni. Oto praktyczne wskazówki dotyczące poszczególnych sposobów uprawy:

Na rabacie: Wybierz na rabacie słoneczne miejsce z pulchną, żyzną glebą. W razie potrzeby popraw glebę przed sadzeniem, aby była próchniczna i przepuszczalna. Wysadź rozsadę tunbergii po ostatnich przymrozkach albo posadź kupione sadzonki, w odstępach około 30-50 cm (pędy szybko wypełnią wolną przestrzeń). Już przy sadzeniu daj roślinom coś, po czym będą mogły się wspinać: kratkę przy ścianie domu, dekoracyjną siatkę zbrojeniową, tyczki bambusowe lub rozciągnięte sznurki. Pędy tunbergii naturalnie owijają się wokół cienkich podpór. Na początku możesz delikatnie pomóc, owijając najdłuższe pędy wokół podpory, aż „złapią kierunek”. Gdy roślina raz się zaczepi, będzie się chętnie wspinać sama. Świeżo posadzoną tunbergię obficie podlej, a potem podlewaj regularnie, aby ziemia była stale wilgotna. Na rabacie warto obłożyć ziemię wokół podstawy rośliny ściółką ze skoszonej trawy lub kory, aby zatrzymać wilgoć w glebie i dostarczyć dodatkowych składników odżywczych. Tunbergia ładnie wygląda obok innych kwiatów letnich. Może na przykład wspiąć się między krzewy lub wyższe byliny i dodać im niespodziewany akcent kolorystyczny. Pamiętaj tylko, że rośnie szybko, więc pilnuj, aby nie zagłuszyła delikatniejszych sąsiadów.

W donicy na balkonie lub tarasie: Tunbergia świetnie nadaje się do uprawy w dużej donicy, jeśli masz mało miejsca w ogrodzie albo chcesz ozdobić taras, balkon lub wejście do domu. Wybierz dużą donicę, najlepiej o pojemności co najmniej 10-20 litrów, aby korzenie miały dużo miejsca, a ziemia nie wysychała zbyt szybko. Upewnij się, że donica ma otwory odpływowe, i ewentualnie wysyp na dno warstwę keramzytu. Napełnij ją żyzną ziemią do sadzenia. Posadź jedną lub dwie rośliny na donicę (w zależności od jej wielkości, bo tunbergia mocno się rozrasta!). Jeśli chcesz, aby tunbergia pięła się w górę, od razu przy sadzeniu wstaw do donicy małą kratkę, kilka wysokich tyczek lub inną podporę. Możesz też postawić donicę przy balustradzie lub ścianie z podporą dla pnączy, a roślina szybko tam dotrze. Na balkonie pędy można nawet prowadzić wzdłuż balustrady, tworząc zieloną ścianę. Możesz też pozwolić im zwisać przez krawędź donicy: będą spływać w dół, tworząc piękną kaskadę. Donica powinna stać w możliwie jasnym i słonecznym miejscu. Podlewaj regularnie. Tunbergia w donicy może w upały potrzebować wody codziennie, bo na słonecznym balkonie ziemia szybko wysycha. Regularnie dokarmiaj roślinę (więcej o nawożeniu poniżej), ponieważ ziemia w donicy szybko się wyjaławia. Jeśli masz przeszklony ogród zimowy lub werandę, możesz wczesną wiosną wystawić tam donicę, aby roślina wcześniej ruszyła, ale pamiętaj, aby ją zahartować, zanim zostanie na zewnątrz przez całą dobę. Tunbergia może też przez jakiś czas rosnąć w domu na bardzo jasnym parapecie (od południa) jako roślina doniczkowa, ale latem zazwyczaj lepiej czuje się na świeżym powietrzu.

W koszu wiszącym: Posadzenie tunbergii w koszu wiszącym to fantastyczny sposób, aby wykorzystać jej naturalną skłonność do wicia się i zwisania. Wybierz duży kosz lub wiszącą donicę, najlepiej z wkładem zatrzymującym wodę (np. z mchu lub włókna kokosowego), który pomoże utrzymać wilgoć w ziemi. Posadź 2-3 rośliny w jednym koszu, aby uzyskać naprawdę bujny efekt. Zawieś kosz w słonecznym miejscu, na przykład pod okapem dachu, w altanie ogrodowej, na pergoli lub przy krawędzi balkonu. Tunbergia szybko przerośnie krawędź kosza, a jej pędy będą efektownie zwisać. Możesz też wbić do kosza kilka krótkich patyczków i najpierw poprowadzić część pędów w górę, aby uzyskać bardziej kulisty, pełny kształt, zanim zaczną zwisać. Podlewaj często. Wiszący kosz jest bardziej wystawiony na wiatr i ziemia wysycha w nim jeszcze szybciej niż w zwykłej donicy, więc w upalne dni może być potrzebne podlewanie rano i wieczorem. Regularnie dodawaj nawóz do wody (najprościej co tydzień w małych dawkach), ponieważ ograniczona ilość ziemi szybko traci składniki odżywcze, gdy tunbergia rośnie tak bujnie. Kosz z tunbergią to naprawdę przyciągająca wzrok feeria barw na wysokości i piękny, zapraszający akcent, na przykład przy wejściu do domu lub na balkonie.

W szklarni lub ogrodzie zimowym: Jeśli masz szklarnię, oranżerię lub ogród zimowy, oczywiście możesz uprawiać tunbergię także tam. W letniej szklarni tunbergia szybko pokryje zielenią ściany lub konstrukcję dachu. Ciepłe, osłonięte warunki sprawiają, że roślina często rośnie jeszcze szybciej i obficie kwitnie. Pamiętaj tylko o porządnym wietrzeniu w upalne dni, bo pod szkłem temperatura może bardzo wzrosnąć i stresować roślinę (tunbergia lubi ciepło, ale bez cyrkulacji powietrza może więdnąć z przegrzania). Dobrym pomysłem jest wykorzystanie tunbergii jako naturalnego cieniowania w szklarni: pozwól jej latem wspiąć się pod dach, a jej liście dadzą lekki cień bardziej wrażliwym roślinom w środku. W ogrodzie zimowym lub przeszklonej werandzie, w której nie ma mrozu, możesz spróbować przezimować tunbergię i uprawiać ją jako stałe pnącze. Jesienią należy ją wtedy nieco przyciąć i trzymać zimą w niższej temperaturze (około 10-15°C), oszczędnie podlewając, aby częściowo odpoczęła. Pamiętaj, że także w domu czy szklarni tunbergia potrzebuje okresowo bezpośredniego słońca, aby mieć siłę kwitnąć, więc nie stawiaj jej w zbyt zacienionym kącie. Następnej wiosny stopniowo zwiększaj podlewanie i temperaturę, a roślina znów ruszy. Wielu ogrodników woli jednak co roku wysiewać nowe, zdrowe rośliny z nasion, ponieważ zwykle kwitną one najpiękniej.

Podsumowując, możliwości uprawy tunbergii są niemal nieograniczone: w gruncie, w donicach, w koszach wiszących lub pod szkłem, o ile zapewnisz jej opisane wyżej warunki. Wybierz sposób, który pasuje do twojego miejsca uprawy i pozwala rozwinąć kreatywność!

Pielęgnacja

Gdy tunbergia przyjmie się na swoim stanowisku, jest stosunkowo łatwa w pielęgnacji, ale warto pamiętać o kilku rzeczach, aby dobrze rosła i nadal obficie kwitła:

  • Podlewanie: Jak już wspomnieliśmy, tunbergia lubi równomierny dostęp do wody. Często sprawdzaj ziemię i podlewaj, gdy tylko zacznie przesychać. Szczególnie rośliny w donicach i koszach wiszących mogą wymagać codziennej kontroli. Unikaj jednak zalewania korzeni. Wylewaj nadmiar wody, który zbiera się w podstawkach lub osłonkach, aby zapobiec niedotlenieniu korzeni. Na czas urlopu warto użyć donic samonawadniających lub systemu nawadniania, aby tunbergia nie przeschła, gdy wyjedziesz na kilka dni. Roślina szybko pokazuje pragnienie zwiotczałymi liśćmi, ale po podlaniu równie szybko dochodzi do siebie.

  • Nawożenie: Tunbergia to pnącze o dużych potrzebach pokarmowych, które kwitnie przez całe lato, więc regularne nawożenie robi ogromną różnicę. Najlepszym sposobem jest dodawanie płynnego nawozu do wody w regularnych odstępach, na przykład słabej dawki nawozu do roślin kwitnących co tydzień lub co dwa tygodnie od wiosny do późnego lata. Roślina dostaje wtedy stały dopływ składników odżywczych, który sprzyja zarówno wzrostowi, jak i zawiązywaniu pąków. Przy sadzeniu możesz też wymieszać z ziemią nieco nawozu o spowolnionym działaniu (np. granulowanego obornika bydlęcego lub nawozu Osmocote w granulkach) jako bazę, ale w szczycie sezonu warto uzupełniać go nawozem płynnym. Jeśli zauważysz, że liście żółkną mimo podlewania, może to oznaczać niedobór składników odżywczych. Podaj wtedy dodatkową dawkę nawozu. Uważaj jednak, aby nie przedawkować mocnego nawozu. Stosuj się do zaleceń producenta, bo zbyt duża dawka naraz może uszkodzić korzenie. Dobrze nawożona tunbergia nieprzerwanie obsypuje się mnóstwem kwiatów.

  • Podpory i prowadzenie: Ponieważ tunbergia rośnie jako wijące się pnącze, potrzebuje pomocy, aby utrzymać się w pionie i we właściwym miejscu. Od samego początku zapewnij roślinie coś, po czym może się wspinać: kratkę, siatkę, tyczki lub sznurki. W miarę wzrostu może być konieczne lekkie skorygowanie kierunku pędów, bo czasem zaczynają owijać się wokół sąsiednich roślin albo rosnąć w niewłaściwą stronę. Możesz wtedy delikatnie odwinąć pęd i ponownie owinąć go wokół właściwej podpory. Tunbergia nie ma przylg ani korzeni czepnych (jak bluszcz), lecz owija się wokół podpory całą łodygą. Oznacza to, że nie uszkadza podłoża i łatwo ją usunąć jesienią, ale też na początku potrzebuje czegoś cienkiego, czego może się uchwycić. Cienkie tyczki bambusowe, sznurki lub druty rozpięte przy ścianie są idealne na pierwsze okręcenia. Gdy pęd się zaczepi, sam wije się w górę. Jeśli uprawiasz tunbergię w koszu wiszącym, oczywiście nie potrzebuje ona podpory, ale zawieś kosz tam, gdzie pędy mogą swobodnie zwisać bez przeszkód. Tunbergia szybko się owija, więc regularnie ją doglądaj i przywiązuj lub przekierowuj pędy, które poszły w złą stronę. Ten etap pielęgnacji jest naprawdę przyjemny, bo w pewnym sensie spędzasz czas ze swoją rośliną i decydujesz, jak ma się rozrastać!

  • Przycinanie i uszczykiwanie: W ciągu jednego sezonu zwykle nie trzeba tunbergii specjalnie przycinać, poza usuwaniem zaschniętych części. Warto jednak uszczknąć wierzchołki młodych roślin, gdy osiągną około 15-20 cm wysokości. Uszczykując wierzchołek głównego pędu, pobudzasz roślinę do rozkrzewiania się, dzięki czemu będzie gęstsza i wytworzy więcej kwitnących pędów, zamiast od razu wypuszczać jeden długi pęd. Po uszczknięciu pojawią się pędy boczne, które z czasem również zaczną się wspinać. Na początku sezonu możesz kilka razy delikatnie to powtórzyć, jeśli roślina jest wyciągnięta, ale przestań, gdy na dobre zacznie się wspinać, aby za bardzo nie opóźnić kwitnienia (każde uszczknięcie może na chwilę nieco opóźnić zawiązywanie pąków). Cięcie w trakcie sezonu polega głównie na usuwaniu pożółkłych liści i przekwitłych kwiatów, jeśli same nie opadną. Tunbergia zwykle sama się oczyszcza (stare kwiaty opadają, a pojawiają się nowe), ale w razie potrzeby możesz ją uporządkować. Jeśli któryś pęd stanie się zbyt długi lub nieładnie odstaje, możesz go nieco skrócić. Roślina dobrze znosi lekkie cięcie i zwykle wypuszcza nowe pędy poniżej miejsca cięcia. Gdyby tunbergię zaatakowały szkodniki, takie jak mszyce lub przędziorki (co może się zdarzyć zwłaszcza wtedy, gdy przez dłuższy czas stoi w domu lub w szklarni), reaguj jak najszybciej: spłucz liście prysznicem i w razie potrzeby zastosuj przyjazny dla środowiska środek ochrony roślin. Na otwartej przestrzeni szkodniki rzadko są dla tunbergii dużym problemem, bo to dość odporna roślina, ale i tak zaglądaj na spodnią stronę liści, gdzie mogą pojawić się nieproszeni goście.

  • Zimowanie: Jeśli chcesz spróbować przezimować tunbergię, jak już wspomnieliśmy, przenieś ją do domu przed przymrozkami. Skróć pędy mniej więcej do połowy lub jednej trzeciej długości. Ułatwia to przenoszenie i zmniejsza parowanie, gdy światła jest coraz mniej. Postaw roślinę w jasnym i chłodnym miejscu. Zimą podlewaj bardzo oszczędnie, tylko tyle, aby bryła korzeniowa całkiem nie wyschła. Część liści zżółknie i opadnie, to normalne. W lutym lub marcu możesz ją dodatkowo przyciąć, jeśli jest wyciągnięta, zacząć podlewać nieco obficiej i ewentualnie przesadzić do świeżej ziemi. Roślina wypuści wtedy nowe, zdrowe pędy. Pamiętaj, że przezimowana roślina może na początku rosnąć nieco wolniej niż świeżo wyhodowana z nasion, ale dla doświadczonego ogrodnika to może być ciekawy eksperyment. W przeciwnym razie, jak już mówiliśmy, całkiem w porządku jest jesienią wyrzucić roślinę na kompost i już cieszyć się myślą o uprawie nowych w przyszłym roku.

Podsumowując, pielęgnacja polega na zapewnieniu temu żywiołowemu pnączu wody, składników odżywczych i kierunku wzrostu. Wystarczy regularnie je doglądać i od czasu do czasu cierpliwie poprawiać pędy, a resztą tunbergia zajmie się sama, rosnąc i hojnie kwitnąc.

Wybór odmiany: kolory i cechy

Jedną z przyjemności uprawy tunbergii jest to, że istnieje tak wiele pięknych odmian i wariantów kolorystycznych do wyboru. Pierwotna, dzika forma ma pomarańczowożółte kwiaty z czarnym środkiem, ale hodowcy stworzyli szeroką paletę barw, aby każdy znalazł coś dla siebie i do swojej kompozycji. Oto kilka przykładów i wskazówek przy wyborze odmiany:

  • Klasyczne odcienie pomarańczu i żółci: Jeśli kochasz tradycyjny wygląd tunbergii, postaw na odmiany o typowej, ciepłej żółtej lub pomarańczowej barwie z czarnym oczkiem. Na przykład ’Sunrise Orange’ i ’African Sunset’ to mieszańce o pięknych kwiatach od słonecznożółtych po morelowopomarańczowe, z kontrastującym ciemnym środkiem. Te odmiany dają prawdziwie letni klimat, jak zachód słońca zamknięty w kwiecie. Także prostsze mieszanki nasion sprzedawane jako „Tunbergia mix” często zawierają odcienie żółci i pomarańczu wierne oryginałowi.

  • Odcienie bieli i kremu: Dla spokojniejszej palety tunbergia występuje też w kolorze białym lub kremowym. Odmiana ’Alba Oculata’ ma czysto białe płatki z czarnym oczkiem i robi ogromne wrażenie jako kontrast, na przykład dla niebieskiego powojnika lub czerwonych pelargonii. Istnieją też białe odmiany bez czarnego oczka, nazywane czasem „Black-eyed Susan bez oczka” albo po prostu białą tunbergią, w których środek kwiatu jest żółtozielony zamiast czarnego. Wyglądają uroczo, niemal jak małe świeczki rozświetlające zieleń wieczorem. Białe i kremowe tunbergie sprawdzą się, jeśli chcesz łagodniejszej kolorystyki albo połączenia z innymi kwiatami w pastelowych barwach.

  • Odcienie brzoskwini, różu i czerwieni: W ostatnich latach pojawiły się ciekawe nowości w kolorze różowym i brzoskwiniowym. Lubianą odmianą jest ’Susie Sunset’ (czasem sprzedawana jako seria Susie), której kwiaty mają odcienie łososiowego różu, moreli i delikatnej żółci, wiele z typowym ciemnym oczkiem. Jest też odmiana sprzedawana jako różowa tunbergia lub ’Rose Sensation’, o pięknie różowych kwiatach, które u tunbergii naprawdę zaskakują. Wyhodowano także bardziej czerwonopomarańczowe odcienie, na przykład ’Susie Red Orange’ o intensywnie pomarańczowych do czerwonawych kwiatach (często z czarnym oczkiem). Te nowe kolory pozwalają dopasować tunbergię do innych kwiatów w harmonijnych tonacjach. Wyobraź sobie na przykład różową odmianę wijącą się razem z delikatnymi różowymi lewkoniami lub białą lobelią zwisającą w romantycznym koszu!

  • Mieszanki kolorów: Jeśli trudno ci wybrać jeden kolor, są mieszanki nasion, które dają kilka barw z jednej torebki. Serie takie jak ’Susie Mix’ czy ’African Sunset Mix’ zawierają nasiona, z których wyrastają kwiaty w całym spektrum odcieni. Z takimi mieszankami czeka cię miła niespodzianka i naturalnie różnobarwny efekt, idealny dla każdego, kto lubi swobodny, kolorowy styl. Pamiętaj, że przy wysiewie mieszanki udział poszczególnych kolorów może się różnić, więc czasem przeważa jeden odcień. Ale równie dobrze może z tego przypadkiem wyjść udana kompozycja. Jeśli kupujesz gotowe sadzonki w centrum ogrodniczym, kolor (lub informacja o mieszance) jest zwykle wyraźnie podany na etykiecie. Wybierz swoje ulubione barwy i śmiało łącz różne odmiany, bo rosną bardzo podobnie. Możesz więc spokojnie posadzić na przykład pomarańczową i białą tunbergię razem przy jednej kratce, aby uzyskać ładny kontrast.

Wybierając odmianę, zastanów się też, czy chcesz kwiaty z „oczkiem”, czy bez. Charakterystyczne czarne oczko jest urocze i dodaje kwiatom wyrazistości, ale odmiany bez czarnego środka (w których gardziel kwiatu jest jasnożółta lub zielonkawa) mogą wydawać się bardziej eleganckie w swojej jednolitej barwie. Obie mają swój urok, więc to głównie kwestia gustu. Pod względem uprawy niczym się nie różnią: kolor nie wpływa na pielęgnację, więc śmiało je mieszaj! Wiosną tunbergia często pojawia się w ofercie kwiatów letnich i można znaleźć małe sadzonki w różnych kolorach w paletach. Uprawa z nasion również daje dużo satysfakcji: nasiona są dość duże i łatwe w obsłudze, a już po kilku tygodniach zobaczysz pierwsze liście. Jeśli zamierzasz zbierać własne nasiona tunbergii, wiedz, że wiele mieszańców nie daje nasion wiernych roślinie matecznej (mogą się krzyżować lub dać w kolejnym roku nieoczekiwane kolory). Ale to też może być ekscytujące, bo nigdy nie wiadomo, co wyrośnie!

Niezależnie od wyboru odmiany tunbergia odwdzięczy się obfitym kwitnieniem i ochoczym wzrostem. Możesz więc spokojnie wybierać według własnego gustu. Może chcesz klasyczną słonecznożółtą dla maksymalnie letniego nastroju, a może spróbujesz nowego, modnego koloru dla odmiany. Najważniejsze, żeby kolory cię zainspirowały, resztą zajmie się roślina.

Autorka: Emma Vogiatzi

Sprawdzone merytorycznie przez Erika Hoekstrę

Ostatnia aktualizacja 2025-11-27