Uprawiaj własne jedzenie
Uprawa roślin jadalnych ma wiele zalet
Domowe plony to zdrowie i radość. Świeżo zerwane warzywa mają niezrównany zapach, chrupkość i słodycz. Zbierając własne plony, unikasz opakowań i chemii, a przy okazji wspierasz lokalną produkcję żywności.
Co wybrać do uprawy?
Jeśli dopiero zaczynasz, rozsądnie jest wybrać kilka gatunków. Dobre podstawowe grupy to warzywa liściowe, zioła, warzywa korzeniowe, cebula, kapusty, rośliny strączkowe, pomidory i dyniowate.
Uprawiając samodzielnie, trafisz na odmiany, które rzadko spotyka się w sklepach. Może chcesz wysiać marchew, ale wybierzesz odmianę białą lub fioletową? Albo uzupełnisz ogródek ziołowy o bazylię purpurową? Warto poszperać wśród nasion i znaleźć coś, co szczególnie kusi.
Gdy już złapiesz bakcyla, dobrym pomysłem jest wypróbowanie co najmniej jednej nowej rośliny każdego roku. Może kukurydza miniaturowa, bakłażan albo azjatyckie warzywa liściowe? Zanim się obejrzysz, będziesz mieć siedemnaście odmian pomidorów, uśmiech na twarzy i ochotę, by nauczyć się szczepić grzyby jadalne na kłodach.
Zbiory przez cały rok
Lato w naszym klimacie jest cudowne, ale krótkie. Kto chce w większym stopniu sam zaopatrywać się w warzywa, znajdzie różne sposoby na wydłużenie sezonu.
- Planuj ogród warzywny z myślą o zbiorach. Szybko rosnące rośliny, takie jak cebula na szczypior, groszek cukrowy, rzodkiewka i warzywa liściowe, możesz wysiewać w kilku turach. Warto siać zarówno wczesne, jak i późne odmiany. Świetnie sprawdza się też zbiór przerywkowy, czyli wyrywanie małych buraków, pasternaków i innych warzyw, by zrobić miejsce pozostałym roślinom.
- Dzięki inspektowi lub szklarni możesz siać wcześniej wiosną i zbierać później jesienią.
- Późnym latem przychodzi pora, by wysiać rośliny odporne na mróz, takie jak sałata zimowa i azjatyckie warzywa liściowe. Niektóre znoszą kilka stopni mrozu i dają plon długo po tym, jak reszta ogrodu zapadła w zimowy spoczynek.
- Dzięki wysiewowi jesiennemu i zimowemu przyszłorocznych warzyw nasiona ruszają z kopyta na przedwiośniu. Wypróbuj na przykład szpinak, sałatę, marchew, pasternak albo kapustę.
Rośliny jadalne w domu
Wygodniej niż zrywać jedzenie prosto z parapetu się nie da. Z domowej uprawy można uzyskać zaskakująco dużo jedzenia. Dodatkowym plusem jest to, że kuchnia staje się wyjątkowo przyjemnym miejscem, gdy w każdym kącie coś rośnie i się zieleni.
Mikroliście, takie jak rukiew wodna, sałata i jarmuż, świetnie czują się na parapecie. Zioła dają mnóstwo smaku i składników odżywczych. A kilka ząbków czosnku w doniczce wypuści cudownie aromatyczną nać, którą można ścinać prosto do potraw.
Ogórek to kolejna roślina warta wypróbowania w domu. Wysiewamy go na parapecie w styczniu, a zbieramy od kwietnia. Z dodatkowym doświetlaniem rośliny są wyjątkowo zadowolone.
Młode pędy i kiełki to pyszne bomby witaminowe. Wystarczy, że dostaną światło pod koniec uprawy. Łatwe w uprawie młode pędy to między innymi słonecznik, amarantus, gryka i groch. Ulubione kiełki to fasola mung, soczewica, brokuły, rzodkiewka i lucerna.
Jak wykorzystać plony
- Przechowuj w chłodzie
Napełnij zamrażarkę blanszowanymi warzywami, pietruszką, koperkiem i bazylią. Ziemniaki, warzywa korzeniowe, cebulę i kapustę można przechowywać w chłodnej piwnicy. Dynie zimowe o zwartym miąższu i twardej skórce często wytrzymują kilka miesięcy. Wiele warzyw korzeniowych może zostać w grządce przez zimę, aż ziemia rozmarznie. Topinambur, pasternak i marchew długo zachowują jędrność, zwłaszcza jeśli przykryjesz ziemię liśćmi lub słomą.
- Susz
Fasolę i groch łatwo wysuszyć, podobnie jak pomidory i zioła. Z cukinii i jarmużu wychodzą pyszne chipsy. A suszone krążki jabłek są fantastyczne, zwłaszcza z solidną porcją cynamonu.
- Konfitury, soki i kiszonki
Soki, dżemy i marmolady pięknie wyglądają w rzędach butelek i słoików w spiżarni. Śmiało eksperymentuj z dodatkami, takimi jak chili czy imbir.
Kiszenie przeżywa zasłużony renesans. To świetny sposób na wykorzystanie białej kapusty, marchwi, buraków i ogórków. Do tego bakterie kwasu mlekowego to prawdziwa kuracja dla flory jelitowej.
Autorka: Johanna Damm
Sprawdzone merytorycznie przez Erika Hoekstrę
Ostatnia aktualizacja 2022-10-14